خانه وبلاگ بیماری و درمان

احساس خارش عمدتاً به دلیل تحریک پایانه‌های عصبی موجود در پوست، به نام گیرنده‌های خارش (pruriceptors)، رخ می‌دهد. این گیرنده‌ها به مواد شیمیایی خاصی مانند هیستامین، که به واسطه عوامل مختلفی مانند التهاب، خشکی پوست یا واکنش‌های آلرژیک آزاد می‌شوند، حساس هستند. هنگامی که این مواد شیمیایی آزاد می‌شوند، آن‌ها به گیرنده‌های خارش متصل شده و سیگنال‌های عصبی را از طریق رشته‌های عصبی خاصی به نام C-fibers به مغز ارسال می‌کنند. مغز این سیگنال‌ها را به عنوان خارش تعریف می‌کند.

این فرآیند پیچیده عصبی و شیمیایی توضیح می‌دهد که چرا افراد به طور طبیعی به خارش واکنش نشان داده و تمایل به خاراندن آن ناحیه پیدا می‌کنند، چرا که این عمل می‌تواند به طور موقت احساس خارش را تسکین دهد. هدف این مقاله از داروخانه آنلاین دارودراگ آشنایی بیشتر با دلایل و داروهای موثر برای خارش بدن است.

علل شایع خارش بدن

خارش بدن یا می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد که از مشکلات پوستی تا بیماری‌های سیستمیک و حتی عوامل روانی متغیر است. در ادامه، دلایل اصلی خارش بدن به تفصیل آمده است:

بیماری‌های پوستی

• اگزما (درماتیت آتوپیک): یک بیماری التهابی مزمن که باعث خشکی، قرمزی و خارش شدید پوست می‌شود. (بهترین پماد برای اگزمای پوستی چیست؟)
• پسوریازیس: بیماری خودایمنی که باعث تشکیل پلاک‌های ضخیم بر روی پوست می‌شود که با خارش یا سوزش شدید همراه است.
• کهیر: واکنش آلرژیک که باعث بروز برآمدگی‌های قرمز می‌شود که با خارش پوست هماره است.
• قارچ‌های پوستی: عفونت‌های قارچی مانند تینیا که باعث خارش و تحریک پوست می‌شود.

عوامل محیطی

• خشکی پوست: به‌ویژه در هوای سرد یا خشک، استفاده از صابون‌های قوی و آب داغ می‌تواند باعث خشکی و خارش پوست شود.
• مواد تحریک‌ کننده: مانند مواد شوینده، صابون‌ها، لوازم آرایشی و برخی از پارچه‌ها.

بیماری‌های سیستمیک

• بیماری‌های کبدی: مانند سیروز یا هپاتیت که می‌تواند باعث تجمع سموم در بدن و ایجاد خارش شود.
• نارسایی کلیه: افزایش سطح اوره و سایر مواد زائد در خون می‌تواند باعث خارش شود.
• بیماری‌های تیروئید: هم پرکاری و هم کم‌کاری تیروئید می‌توانند باعث خارش شوند.
• دیابت: مشکلات گردش خون و آسیب عصبی ناشی از دیابت نیز باعث خارش می‌شوند.
• سرطان: یکی از عوارض برخی از سرطان‌ها مانند لنفوم یا سرطان پوست نیز، خارش است.

واکنش‌های آلرژیک

• آلرژی‌های غذایی و دارویی: برخی از غذاها یا حتی مصرف بعضی از داروها، می‌توانند باعث واکنش‌های آلرژیک و خارش شوند.

عوامل روانی

• استرس و اضطراب: وجود استرس و اضطراب در بدن سم است و یکی از علائم آن می‌تواند خارش بدن یا حتی کف سر باشد. با بهترین داروهای کاهش استرس و اضطراب آشنا شوید.

عوامل دیگر

• بارداری: تغییرات هورمونی در دوران بارداری.
• نیش حشرات: نیش پشه، کنه و سایر حشرات.
• عفونت‌ها: برخی از عفونت‌های باکتریایی، ویروسی یا انگلی.

داروها و مواد شیمیایی

• برخی داروها مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، ضد قارچ‌ها و مسکن‌ها.
• تماس با مواد شیمیایی مانند رنگ‌ها، حلال‌ها و مواد شیمیایی صنعتی.

کمبودهای مواد مغذی

• کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند ویتامین B12، آهن و فولات نیز می‌تواند باعث خشکی و خارش پوست شود.

بهترین دارو برای خارش بدن چیست؟

برای قطع خارش بدن، قرص‌ها به عنوان داروهای خوراکی، عملکرد سریعی دارند زیرا به صورت سیستمیک در سراسر بدن توزیع می‌شوند، بنابراین معمولاً زودتر از پمادها عمل می‌کنند. همچنین، قرص‌ها برای خارشی که در سطح گسترده‌تری اتفاق می‌افتد، مانند خارش پوستی گسترده یا آلرژی‌های گسترده، مناسب‌ترند. 

از سوی دیگر، پمادها به عنوان داروهای موضعی، به صورت محلی بر روی ناحیه مورد نیاز اعمال می‌شوند و معمولاً عوارض سیستمیک کمتری دارند. بنابراین، اگر خارش شما محدود به ناحیه کوچکی از بدن باشد، پمادها ممکن است بهترین گزینه باشند. در نهایت، استفاده از هر کدام از این روش‌ها برای قطع خارش بدن بستگی به شرایط خاص فردی و توصیه پزشک دارد. در ادامه به معرفی برخی از بهترین داروهای ضد خارش بدن می‌پردازیم:

• آنتی‌هیستامین‌ها
• کورتیکواستروئیدها
• داروهای ضد احتقان
• مومتازون

استفاده از هر یک از این داروها بستگی به شدت و علت خارش، تشخیص پزشک و شرایط پزشکی فرد دارد. همچنین، درمان ممکن است شامل استفاده از داروهای موضعی (مانند کرم‌ها یا پمادها) یا داروهای خوراکی (مانند قرص‌ها یا محلول‌های خوراکی) باشد.

انواع مختلف بهترین دارو برای خارش بدن

درمان‌های مختلف برای خارش بدن و بیماری‌های پوستی مرتبط، از جمله آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ضد احتقان، کورتیکواستروئیدها و کرم‌ها می‌توانند موثر باشند. این داروها و کرم‌ها عبارتند از:

آنتی‌هیستامین‌ها

• کلرفنیرامین (Chlorpheniramine)
• دیفن‌هیدرامین (Diphenhydramine)
• دسلوراتادین (Desloratadine)
• ستیریزین (Cetirizine)
• فکسوفنادین (Fexofenadine)
• لووستیریزین (Levocetirizine)
• لوراتادین (Loratadine)

داروهای ضد احتقان

• سودوافدرین (Pseudoephedrine)
• تتراهیدروزولین (Tetrahydrozoline)

کورتیکواستروئیدها

• پردنیزولون (Prednisolone)
• پردنیزون (Prednisone)
• متیل پردنیزولون (Methylprednisolone)
• بتامتازون (Betamethasone)
• دزوناید (Desonide)
• هیدروکورتیزون (Hydrocortisone)
• مومتازون (Mometasone)
• تریامیسونولون (Triamcinolone)

کرم و پماد‌ها

• کرم هیدروکورتیزون (Hydrocortisone)
• کرم بتامتازون (Betamethasone)
• کرم مومتازون (Mometasone)
• کرم تریامیسونولون (Triamcinolone)
• کرم دزوناید (Desonide)

انواع داروهای گیاهی برای خارش بدن

روش‌های درمانی گیاهی، یکی از روش‌هایی است که از گذشته تا کنون در کشورها و حتی قاره‌های مختلف جهان مورد استفاده قرار گرفته و نمی‌توان منکر اثربخشی آن شد. این روش‌ها به دلیل استفاده از مواد طبیعی و ارگانیک، به عنوان درمان‌هایی بی‌ضرر و کم‌ عارضه شناخته می‌شوند. گیاهان دارویی مختلفی برای تسکین و درمان مورد استفاده قرار می‌گیرند که در ادامه، چندین داروی گیاهی موثر برای درمان خارش بدنمعرفی شده‌اند:

آلوئه ورا

ژل آلوئه ورا دارای خواص ضد التهابی و مرطوب ‌کننده است که می‌تواند خارش و تحریکات پوستی را کاهش دهد. مالیدن ژل تازه آلوئه ورا مستقیماً روی ناحیه دچار خارش، آن را تسکین می‌دهد.

بابونه

دارای خواص ضد التهابی و آرام ‌بخش است. استفاده از کمپرس چای بابونه روی پوست یا افزودن چند قطره عصاره بابونه به آب حمام می‌تواند خارش را کاهش دهد.

نعناع

روغن نعناع دارای خواص خنک ‌کننده و ضد خارش است. مخلوط کردن چند قطره روغن نعناع با یک عامل دیگر مانند روغن نارگیل و استفاده موضعی از آن، می‌تواند خارش را تسکین دهد.

روغن درخت چای

این گیاه خواص ضد التهابی و ضد قارچی دارد که به همین خاطر، استفاده از چند قطره روغن درخت چای مخلوط با یک حامل مانند روغن زیتون روی پوست پیشنهاد می‌شود. همچنین با مزایای روغن درخت چای برای مو آشنا شوید.

کمپرس چای سبز

چای سبز دارای آنتی‌ اکسیدان‌ها و خواص ضد التهابی است. استفاده از کمپرس سرد چای سبز روی ناحیه دچار خارش می‌تواند به تسکین کمک کند.

کالاندولا (گل همیشه بهار)

دارای خواص ضد التهابی و التیام‌ بخش است. کرم‌ها یا پمادهای حاوی عصاره کالاندولا برای کاهش خارش و تحریک پوست شناخته می‌شوند.

روغن آووکادو

سرشار از ویتامین‌ها و اسیدهای چرب مفید است که می‌تواند پوست خشک و خارش‌دار را مرطوب کند و مقدار خارش سطح پوست بدن را کاهش دهد.

حمام جو دو سر

یک درمان قدیمی و موثر برای خارش پوست است. افزودن پودر جو دو سر به آب گرم و غوطه‌ور شدن در آن، می‌تواند خارش را کاهش دهد و التهابات پوستی را بهتر کند.

سرکه

سرکه خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی دارد که اضافه کردن 2 قاشق غذاخوری سرکه به آب حمام، می‌تواند به تسکین خارش و بهبود وضعیت پوست کمک کند. با خواص سرکه سیب ناشتا آشنا شوید.

چای گزنه

گزنه دارای خواص ضد التهابی و تسکین‌دهنده است. نوشیدن 1 الی 2 فنجان از این چای، تاثیر بسزایی در التهابات و خارش پوستی دارد.

روغن کنجد گرم

روغن کنجد مرطوب‌کننده طبیعی است که پوست را تغذیه و از خشکی و خارش جلوگیری می‌کند. ماساژ روزانه پوست بدن با روغن کنجد گرم برای کاهش حارش بدن توصیه می‌شود.

عصاره نارگیل

این ترکیب خاصیت آرام ‌بخش و مرطوب‌ کننده دارد که مالیدن مقداری از آن، بر روی ناحیه دچار خارش می‌تواند خارش را تسکین دهد.

لپه آسیاب شده با ماست تازه

این خمیر خاصیت ضد التهابی و تسکین ‌دهنده دارد که از قدیم‌الایام ضد خارش و ضد التهاب پوست شناخته شده است.

عسل و دارچین

این ترکیب خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی دارد. مخلوط کردن 2 تا 3 قاشق غذاخوری عسل با 3 قاشق غذاخوری پودر دارچین و مالیدن آن روی سطح پوست پیشنهاد می‌شود.

عرق بید، عرق کاسنی و عرق شاه تره

این عرقیات به دلیل خاصیت خنک ‌کننده‌ای که دارند و باعث کاهش خارش و التهاب سطح پوست می‌شوند.

جوش شیرین

جوش‌شیرین خاصیت ضد التهابی و آرام‌ بخش دارد. افزودن یک فنجان جوش ‌شیرین در وان آب سرد حمام، درمان فوری خارش پوست است.

برگ ریحان خشک و برگ‌های آویشن خشک در آب جوش

این گیاهان خاصیت ضد عفونی کننده دارند و استفاده موضعی از دم‌کرده آن‌ها می‌تواند خارش را کاهش دهد.

بهترین دارو برای خارش بدن در اطفال

درمان خارش بدن در اطفال معمولاً با استفاده از دو نوع داروی ضد خارش غیر استروئیدی و داروهای استروئیدی موضعی انجام می‌شود. که به بررسی آن می‌پردازیم:

 

نوع دارو	نام دارو	عملکرد
غیر استروئیدی	دیفن هیدرامین	ضد حساسیت، ضد خارش
غیر استروئیدی	سیتریزین	برای حساسیت فصلی و خارش
غیر استروئیدی	لوراتادین	برای آلرژی پوستی و خارش
استروئیدی موضعی	هیدروکورتیزون 1%	کاهش التهاب، خارش، گزیدگی، اگزما
استروئیدی موضعی	کالامین لوشن	ضد خارش و خنک کننده پوست، مناسب برای آبله مرغان
استروئیدی موضعی	ژل آلوئه ورا	ضد التهاب و التیام بخش، برای خارش، سوختگی خفیف و خشکی پوست

بهترین دارو برای خارش بدن در دوران بارداری

خارش بدن در دوران بارداری یک مسئله شایع است که معمولاً پس از زایمان از بین می‌رود. این خارش می‌تواند ناشی از تعدادی از شرایط پوستی خاص دوران بارداری باشد. تغییرات هورمونی در بارداری می‌توانند باعث خشکی پوست و ایجاد خارش شوند. همچنین، با بزرگ شدن شکم، پوست کشیده می‌شود و این کشیدگی نیز می‌تواند منجر به خارش گردد. افزایش جریان خون به پوست نیز یکی دیگر از عوامل تشدید کننده خارش است. این عوامل در کنار هم می‌توانند باعث تشدید خارش پوست در دوران بارداری شوند.

برای درمان خارش پوست در دوران بارداری، می‌توانید از روش‌های آسان و در دسترس استفاده کنید. استفاده از مرطوب ‌کننده‌های طبیعی مانند روغن نارگیل، روغن زیتون و کره، به نرم و مرطوب نگه داشتن پوست و کاهش خارش کمک می‌کند. ژل آلوئه‌ورا به دلیل خواص ضد التهابی و خنک‌کننده‌اش، یکی از بهترین گزینه‌ها برای تسکین خارش است. کالامین لوسیون نیز با خاصیت ضد خارش و خنک‌کنندگی، یک انتخاب عالی است. 

کرم‌های حاوی هیدروکورتیزون 1٪، که التهاب و خارش را کاهش می‌دهند، می‌توانند تحت نظر پزشک استفاده شوند. از طرفی، مصرف دمنوش‌های گیاهی مانند دمنوش بنفشه، پنیرک و ختمی تا 3 استکان در روز و استفاده از ترکیب عرق‌ کاسنی، ختمی و بید نیز می‌تواند مؤثر باشد. همچنین، پرهیز از غذاها و موادی مانند بادمجان، کدو، کنجد، سبزی شاهی و تره، فست فود، نوشابه، ادویه، خرما، روغن نباتی و زیورآلات طلا نیز به کاهش خارش کمک می‌کند. 

جمع بندی

خارش بدن یک علامت معمول است که ممکن است به علت متنوعی از عوامل از جمله آلرژی‌ها، التهابات پوستی، عفونت‌ها، تماس با مواد آلرژنی، خشکی پوست و حتی شرایط روانی ایجاد شود. برای درمان خارش بدن، مهم است ابتدا عامل زمینه‌ای آن مشخص شود. درمان معمولاً شامل استفاده از کرم‌ها یا پمادهای موضعی که استروئیدهای مختلف و داروهای ضد خارش غیراستروئیدی را شامل می‌شود، هستند. همچنین، در صورت لزوم، پزشک ممکن است داروهای خوراکی مانند آنتی‌ هیستامین‌ها یا کورتیکواستروئیدها را تجویز کند. 

 

سوالات متداول

 

آیا مصرف الکل و تنقلات می‌تواند خارش بدن را تشدید کند؟

بله، برخی از مواد مانند الکل، تنقلات، مواد معطر و شیمیایی می‌توانند خارش بدن را تشدید کنند، بنابراین بهتر است از مصرف آن‌ها پرهیز کنید.

 آیا استرس می‌تواند عاملی برای خارش بدن باشد؟

بله، استرس و شرایط روانی نگران‌کننده می‌توانند عاملی برای خارش بدن باشند، زیرا تأثیر مستقیمی بر فعالیت سیستم عصبی دارند که می‌تواند به افزایش خارش بدن منجر شود.

 چگونه می‌توان خارش بدن را کنترل کرد؟ 

برای کنترل خارش بدن، ابتدا باید علت آن مشخص شود. سپس از کرم‌ها یا پمادهای موضعی، داروهای ضد خارش غیر استروئیدی، آنتی ‌هیستامین‌ها و در صورت لزوم، داروهای خوراکی استفاده می‌شود.

چه تغییراتی در رفتار و عادات روزانه می‌تواند به کاهش خارش بدن کمک کند؟

لباس‌های راحت و مناسب، استفاده از محصولات نرم‌ کننده پوست، تغذیه مناسب و رعایت بهداشت پوست می‌تواند به کاهش خارش بدن کمک کند.

برای درمان جدی خارش سطح پوست چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ 

در صورتی که خارش مداوم و شدیدی داشته باشید و همزمان علائم دیگری از جمله تورم، التهاب، خونریزی یا علائم عفونتی را تجربه کنید، باید به پزشک مراجعه کنید.