خانه وبلاگ

کاندوم چیست و چرا باید درست استفاده شود؟

کاندوم یک پوشش نازک و انعطاف‌پذیر است که معمولاً از لاتکس، پلی‌یورتان یا پلی‌ایزوپرن ساخته می‌شود و هنگام رابطه جنسی روی آلت قرار می‌گیرد. وظیفه اصلی کاندوم این است که به‌عنوان یک سد محافظ عمل کند؛ یعنی از ورود اسپرم به واژن جلوگیری کند و همزمان احتمال تماس مستقیم با ترشحات جنسی را کاهش دهد. به همین دلیل، کاندوم یکی از ساده‌ترین و درعین‌حال مؤثرترین روش‌ها برای پیشگیری از بارداری ناخواسته و کاهش خطر انتقال بسیاری از بیماری‌های مقاربتی به شمار می‌رود.

با این حال، تأثیر کاندوم فقط به «استفاده کردن» آن بستگی ندارد، بلکه روش صحیح استفاده از آن اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر کاندوم دیر استفاده شود، به‌درستی باز نشود، نوک آن فضای کافی نداشته باشد، سایز نامناسبی انتخاب شود یا در طول رابطه پاره و جابه‌جا شود، میزان محافظت آن به‌طور قابل‌توجهی کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل، آشنایی با نحوه درست استفاده از کاندوم، به اندازه انتخاب یک محصول استاندارد مهم است و می‌تواند نقش زیادی در رابطه‌ای ایمن‌تر و کم‌خطرتر داشته باشد.

امروزه کاندوم‌ها در مدل‌های متنوعی هم عرضه می‌شوند؛ مثل کاندوم عروسکی، کاندوم فضایی، کاندوم تاخیری چیست، کاندوم طعم‌دار و کاندوم خاردار که هرکدام با هدف افزایش لذت، ایجاد تنوع یا کمک به کنترل انزال طراحی شده‌اند.

با این حال، صرف‌نظر از نوع کاندوم، انتخاب سایز مناسب و استفاده صحیح (و در صورت نیاز استفاده از لوبریکانت سازگار) همچنان مهم‌ترین عامل در حفظ ایمنی و کاهش ریسک است.

آموزش مرحله‌به‌مرحله استفاده صحیح از کاندوم

استفاده از کاندوم در ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما رعایت چند نکته کوچک می‌تواند تأثیر زیادی در جلوگیری از بارداری ناخواسته و کاهش خطر انتقال بیماری‌های مقاربتی داشته باشد. بسیاری از مشکلاتی که هنگام استفاده از کاندوم پیش می‌آید، نه به خود محصول، بلکه به روش نادرست استفاده از آن مربوط است؛ مثل باز کردن اشتباه بسته، استفاده دیرهنگام، نگذاشتن فضای کافی در نوک کاندوم یا خارج نکردن صحیح آن بعد از انزال. به همین دلیل، یاد گرفتن مراحل درست استفاده از کاندوم اهمیت زیادی دارد و می‌تواند باعث شود این روش پیشگیری، بیشترین کارایی و کمترین خطا را داشته باشد.

در ادامه، مراحل استفاده صحیح از کاندوم را به‌صورت ساده و کاربردی می‌خوانید:

• مرحله اول: قبل از شروع رابطه، کاندوم را آماده کنید.

  کاندوم باید قبل از هرگونه تماس جنسی استفاده شود، نه در میانه رابطه. استفاده دیرهنگام می‌تواند احتمال بارداری و انتقال عفونت را افزایش دهد.

• مرحله دوم: تاریخ انقضا و سلامت بسته‌بندی را بررسی کنید.

  اگر تاریخ مصرف گذشته باشد یا بسته‌بندی آسیب‌دیده، پاره یا سوراخ شده باشد، نباید از آن استفاده کنید. کاندوم آسیب‌دیده ممکن است هنگام رابطه پاره شود.

• مرحله سوم: بسته را با دقت باز کنید.

  بسته را از محل مشخص‌شده باز کنید و از به‌کار بردن دندان، قیچی، ناخن تیز یا هر وسیله برنده خودداری کنید تا خود کاندوم صدمه نبیند.

• مرحله چهارم: جهت صحیح کاندوم را تشخیص دهید.

  لبه رول کاندوم باید به سمت بیرون باشد تا به‌راحتی روی آلت باز شود. اگر کاندوم را برعکس امتحان کردید و با پوست تماس پیدا کرد، بهتر است آن را تعویض کنید.

• مرحله پنجم: نوک کاندوم را کمی فشار دهید.

  قبل از باز کردن کاندوم روی آلت، نوک آن را با دو انگشت فشار دهید تا هوای داخل آن خارج شود و فضای کافی برای جمع شدن مایع منی باقی بماند.

• مرحله ششم: کاندوم را روی آلت در حالت نعوظ قرار دهید و تا انتها پایین بکشید.

  کاندوم باید از نوک تا پایه آلت کاملاً باز شود. اگر درست پایین نرفت یا احساس کردید حالت طبیعی ندارد، بهتر است از یک کاندوم جدید استفاده کنید.

• مرحله هفتم: در صورت نیاز، از لوبریکانت مناسب استفاده کنید.

  اگر اصطکاک زیاد است، می‌توانید مقدار کمی ژل روان کننده سازگار با کاندوم روی سطح بیرونی آن بزنید. لوبریکانت‌های پایه آب یا سیلیکون معمولاً انتخاب مناسب‌تری هستند و انواع روغنی ممکن است به کاندوم لاتکس آسیب بزنند.

• مرحله هشتم: بعد از انزال، کاندوم را درست خارج کنید.

  بلافاصله بعد از انزال و قبل از شل شدن آلت، کاندوم را از پایه نگه دارید و آلت را خارج کنید. این کار مانع از لیز خوردن یا نشت محتویات کاندوم می‌شود.

• مرحله نهم: کاندوم را دور بیندازید.

  پس از خارج کردن، کاندوم را گره بزنید یا در دستمال بپیچید و داخل سطل زباله بیندازید. انداختن کاندوم در توالت کار درستی نیست.

آموزش استفاده از کاندوم زنانه (Female Condom)

• مرحله اول: بسته‌بندی و تاریخ انقضا را بررسی کنید.

  قبل از باز کردن، تاریخ مصرف را چک کنید و مطمئن شوید بسته‌بندی سالم است و پارگی یا سوراخ ندارد. اگر بسته‌بندی آسیب‌دیده باشد، احتمال کاهش کارایی و پارگی بالا می‌رود.

• مرحله دوم: بسته را با دست و از محل مشخص باز کنید.

  از دندان، قیچی یا اجسام تیز استفاده نکنید تا کاندوم آسیب نبیند.

• مرحله سوم: کاندوم را درست در دست بگیرید و حلقه‌ها را بشناسید.

  کاندوم زنانه معمولاً دو حلقه دارد:

  • حلقه داخلی (کوچک‌تر) برای قرار گرفتن داخل واژن
  • حلقه بیرونی (بزرگ‌تر) که بیرون واژن می‌ماند و ناحیه ورودی را پوشش می‌دهد

• مرحله چهارم: حلقه داخلی را فشار دهید تا باریک شود.

  حلقه داخلی را مثل عدد ۸ یا به شکل فشرده بین انگشت‌ها نگه دارید تا وارد کردن آن راحت‌تر شود.

• مرحله پنجم: در وضعیت راحت قرار بگیرید.

  می‌توانید به پشت دراز بکشید، یک پا را بالا بگذارید یا به حالت نیمه‌نشسته قرار بگیرید؛ هر وضعیتی که وارد کردن کاندوم را برایتان ساده‌تر کند.

• مرحله ششم: حلقه داخلی را داخل واژن وارد کنید.

  حلقه داخلی فشرده‌شده را به‌آرامی وارد واژن کنید و با انگشت آن را تا حد امکان به سمت بالا و داخل هدایت کنید تا نزدیک دهانه رحم قرار بگیرد.

• مرحله هفتم: مطمئن شوید کاندوم پیچ نخورده است.

  بخش لوله‌ای کاندوم باید داخل واژن صاف باشد و پیچ‌خوردگی نداشته باشد. حلقه بیرونی باید بیرون بماند و ورودی واژن را پوشش دهد.

• مرحله هشتم: هنگام دخول، هدایت صحیح را کنترل کنید.

  مطمئن شوید آلت داخل کاندوم وارد می‌شود، نه بین کاندوم و دیواره واژن. اگر احساس کردید کاندوم جابه‌جا شده یا دخول اشتباه انجام شده، رابطه را متوقف کنید و از یک کاندوم جدید استفاده کنید.

• مرحله نهم: بعد از رابطه، کاندوم را درست خارج کنید.

  برای جلوگیری از نشت، حلقه بیرونی را کمی بچرخانید تا دهانه کاندوم بسته شود، سپس به‌آرامی آن را بیرون بکشید.

• مرحله دهم: کاندوم را دور بیندازید.

  کاندوم زنانه یک‌بارمصرف است. آن را در دستمال بپیچید و داخل سطل زباله بیندازید. داخل توالت نیندازید.

علت پاره شدن کاندوم چیست؟

• تاریخ انقضا گذشته باشد.
• بسته‌بندی آسیب‌دیده یا سوراخ باشد.
• باز کردن بسته با دندان، قیچی یا ناخن انجام شود.
• استفاده از سایز نامناسب (خیلی تنگ یا خیلی گشاد) باعث فشار یا لغزش شود.
• نذاشتن فضای نوک کاندوم و باقی ماندن هوا در آن باعث ترکیدن شود.
• رول کردن کاندوم برعکس و دوباره استفاده کردن از همان کاندوم.
• خشکی و اصطکاک زیاد به دلیل نبود روان‌کننده کافی.
• استفاده از لوبریکانت‌های روغنی مثل وازلین، روغن بچه یا روغن‌های گیاهی (برای کاندوم لاتکس).
• نگهداری در گرما یا اصطکاک بالا (داشبورد خودرو، جیب، کیف پول).
• استفاده همزمان از کاندوم مردانه و زنانه.
• استفاده مجدد از کاندوم (کاندوم یک‌بارمصرف است).
• تماس با اجسام تیز مثل زیپ، انگشتر، پیرسینگ یا ناخن بلند.
• دخول خیلی خشن یا پوزیشن‌هایی که اصطکاک غیرعادی ایجاد می‌کنند.
• سر خوردن کاندوم بعد از انزال به خاطر بیرون نکشیدن به‌موقع و نگه نداشتن لبه کاندوم.

اگر کاندوم پاره شد یا سر خورد چه کار کنیم؟

اگر حین رابطه متوجه شدید کاندوم پاره شده یا از جای خود سر خورده است، قبل از هر چیز آرامش خود را حفظ کنید و رابطه را متوقف کنید. در این شرایط، تصمیم سریع و درست اهمیت زیادی دارد؛ چون هم احتمال بارداری ناخواسته مطرح می‌شود و هم در بعضی موارد باید به خطر انتقال بیماری‌های مقاربتی توجه کرد. بعد از توقف رابطه، بهتر است وضعیت را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنید و اقدامات لازم را بدون عجله اما جدی انجام دهید.

• رابطه را فوراً متوقف کنید.

  ادامه دادن رابطه بعد از پاره شدن یا سر خوردن کاندوم، احتمال تماس مستقیم با مایع منی یا ترشحات را بیشتر می‌کند.

• کاندوم را با دقت خارج کنید.

  اگر کاندوم داخل واژن باقی مانده، آن را به‌آرامی بیرون بیاورید. اگر خارج کردن آن سخت بود، بهتر است بدون فشار زیاد از پزشک کمک بگیرید.

• ناحیه تناسلی را فقط به‌آرامی تمیز کنید.

  شست‌وشوی ملایم با آب کافی است. از شست‌وشوی داخلی واژن یا استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده و شوینده‌های قوی استفاده نکنید؛ چون می‌تواند باعث تحریک شود.

• در صورت احتمال بارداری، برای پیشگیری اورژانسی اقدام کنید.

  اگر احتمال ورود مایع منی به واژن وجود دارد، باید در اولین فرصت درباره روش‌های پیشگیری اورژانسی از بارداری با پزشک یا داروساز مشورت شود؛ چون زمان در اثربخشی این روش‌ها بسیار مهم است.

• اگر رابطه پرخطر بوده، پیگیری پزشکی را جدی بگیرید.

  در صورتی که از وضعیت سلامت جنسی شریک خود مطمئن نیستید، لازم است برای بررسی خطر بیماری‌های مقاربتی و انجام آزمایش‌های لازم اقدام کنید.

بعد از مدیریت شرایط، بهتر است علت این اتفاق هم بررسی شود تا در دفعات بعد تکرار نشود. خیلی وقت‌ها پاره شدن یا سر خوردن کاندوم به دلیل چند اشتباه ساده اما مهم رخ می‌دهد که با کمی دقت قابل پیشگیری هستند.

علت پاره شدن کاندوم چیست؟

پاره شدن کاندوم معمولاً اتفاقی و بی‌دلیل نیست. در بیشتر موارد، این مشکل به نحوه نگهداری، انتخاب نادرست یا استفاده اشتباه از کاندوم مربوط می‌شود. شناخت این علت‌ها کمک می‌کند هم از تکرار این تجربه جلوگیری شود و هم کاربر بداند هنگام خرید و استفاده باید به چه نکاتی توجه کند.

• استفاده از کاندوم تاریخ‌گذشته باعث می‌شود جنس کاندوم ضعیف‌تر شود و احتمال پارگی بالا برود.
• آسیب‌دیدگی بسته‌بندی می‌تواند نشان‌دهنده سوراخ شدن یا خراب شدن کاندوم باشد.
• باز کردن بسته با دندان، قیچی یا ناخن ممکن است بدون اینکه متوجه شوید، به کاندوم آسیب بزند.
• انتخاب سایز نامناسب یکی از دلایل رایج پارگی یا سر خوردن کاندوم است.
• باقی ماندن هوا در نوک کاندوم فشار را بیشتر می‌کند و احتمال ترکیدن را بالا می‌برد.
• خشکی و اصطکاک زیاد در طول رابطه می‌تواند به بافت کاندوم فشار وارد کند.
• استفاده از لوبریکانت نامناسب، به‌ویژه مواد روغنی برای کاندوم لاتکس، باعث ضعیف شدن ساختار آن می‌شود.
• نگهداری کاندوم در گرما، خودرو، جیب یا کیف پول به مرور کیفیت آن را کاهش می‌دهد.
• استفاده همزمان از کاندوم مردانه و زنانه باعث اصطکاک بیشتر و افزایش احتمال آسیب می‌شود.

بهترین زمان استفاده از کاندوم و نکات بهداشتی قبل و بعد رابطه

بهترین زمان استفاده از کاندوم از همان ابتدای رابطه و قبل از هرگونه تماس جنسی است؛ یعنی قبل از دخول و حتی قبل از تماس آلت با ناحیه تناسلی. دلیلش این است که ترشحات قبل از انزال (پیش‌آب) هم می‌تواند حاوی اسپرم (در بعضی افراد) یا عامل بیماری‌های مقاربتی باشد. بنابراین «دیر گذاشتن کاندوم» یکی از رایج‌ترین اشتباهات است و ریسک را بالا می‌برد.

• کاندوم باید قبل از شروع دخول روی آلتِ در نعوظ کامل گذاشته شود.
• اگر کاندوم در حین رابطه پاره شد یا افتاد، ادامه ندهید و از کاندوم جدید استفاده کنید.
• برای هر بار رابطه (و حتی برای هر بار دخول جدید)، یک کاندوم تازه لازم است.
• بعد از انزال، بهتر است قبل از شل شدن آلت خارج شوید و همزمان لبه کاندوم را از قسمت پایه نگه دارید تا سر نخورد.

نکات بهداشتی قبل از رابطه

رعایت بهداشت قبل از رابطه هم به کاهش بوی نامطبوع، التهاب و عفونت کمک می‌کند و هم تجربه بهتری می‌سازد؛ اما افراط در شست‌وشو یا استفاده از مواد نامناسب می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

• شستن دست‌ها قبل از باز کردن بسته کاندوم (برای جلوگیری از انتقال میکروب و آلودگی).
• تمیز بودن ناحیه تناسلی با آب ولرم و شوینده ملایم (بدون عطر و مواد محرک).
• خشک کردن ملایم ناحیه تناسلی قبل از استفاده از کاندوم (رطوبت زیاد می‌تواند باعث لغزش شود).
• کوتاه بودن ناخن‌ها و توجه به زیورآلات مثل انگشتر (برای جلوگیری از پارگی کاندوم).
• در صورت نیاز، آماده داشتن لوبریکانت مناسب (بهتر است پایه آب باشد، مخصوصاً برای کاندوم لاتکس).

نکات بهداشتی بعد از رابطه

بعد از رابطه هم چند اقدام ساده می‌تواند به پیشگیری از عفونت‌ها و حساسیت‌ها کمک کند و از اشتباهات رایج مثل نشت مایع جلوگیری کند.

• خارج کردن آلت بلافاصله بعد از انزال (قبل از کاهش نعوظ) و نگه داشتن لبه کاندوم از قسمت پایه.
• درآوردن کاندوم با دقت تا مایع داخل آن نریزد.
• گره زدن کاندوم و پیچیدن در دستمال و سپس انداختن در سطل زباله (در توالت نیندازید).
• شست‌وشوی ملایم ناحیه تناسلی با آب ولرم؛ نیازی به شست‌وشوی داخلی واژن نیست.
• ادرار کردن بعد از رابطه (به‌خصوص برای خانم‌ها) می‌تواند به کاهش احتمال عفونت ادراری کمک کند.
• اگر سوزش، خارش یا التهاب غیرعادی ایجاد شد (خصوصاً بعد از استفاده از کاندوم لاتکس)، احتمال حساسیت یا تحریک مطرح است و بهتر است پیگیری شود.

قبل از استفاده از کاندوم چه چیزهایی را باید چک کنیم؟ 

آمادگی قبل از شروع رابطه به اندازه خودِ آموزش مرحله‌به‌مرحله اهمیت دارد. برای اینکه بیشترین ضریب اطمینان را داشته باشید، پیش از باز کردن بسته کاندوم و استفاده از سایر محصولات بهداشت جنسی، باید به سه نکته کلیدی زیر توجه کنید:

بررسی تاریخ انقضا و سلامت بسته‌بندی

اولین قدم، نگاه کردن به تاریخ انقضای چاپ شده روی لبه یا پشت بسته است. کاندومی که تاریخ مصرف آن گذشته باشد، خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد و به شدت مستعد پارگی است. همچنین، قبل از باز کردن، مطمئن شوید که در بسته‌بندی هوا وجود دارد؛ اگر بسته کاملاً تخت شده و هوایی داخل آن نیست، احتمالاً سوراخ شده و کاندوم خشک شده است. در چنین شرایطی نباید از آن استفاده کرد.

انتخاب سایز مناسب کاندوم

استفاده از سایز نامناسب یکی از دلایل اصلی لغزش یا پارگی کاندوم است. اگر کاندوم خیلی تنگ باشد، احتمال ترکیدن آن تحت فشار افزایش می‌یابد و اگر خیلی گشاد باشد، ممکن است در طول رابطه جابه‌جا شده یا داخل واژن باقی بماند. برای انتخابی مطمئن، بهتر است از میان برندهای معتبر در بخش محصولات مراقبتی و بهداشتی که سایزبندی دقیق‌تری دارند، محصول متناسب با فیزیک خود را پیدا کنید.

شرایط نگهداری صحیح (گرما، کیف پول، خودرو و…)

کاندوم‌ها به‌ویژه نوع لاتکس، در برابر حرارت و اصطکاک بسیار حساس هستند. نگهداری کاندوم در داشبورد خودرو، جیب عقب شلوار یا برای مدت طولانی در کیف پول، باعث تخریب ساختار لاتکس و ایجاد سوراخ‌های میکروسکوپی می‌شود. بهترین مکان برای نگهداری این محصولات، جایی خشک، خنک و دور از تابش مستقیم نور آفتاب است.